Indywidualizm (łac. individuum – jednostka, coś niepodzielnego) to filozofia, postawa moralna i ideologia głosząca wagę jednostki (człowieka) jako elementu całego społeczeństwa. Nie tylko w romantyzmie eksponowano osoby (postacie literackie, bohaterów) o niecodziennej wrażliwości i nieprzeciętnym umyśle, wybitne i niezależne. Złożone z takich jednostek społeczeństwo ma większe szanse na odniesienie sukcesów.

Ludowość (folklor) to zainteresowanie najstarszymi (często pradawnymi) składnikami kultury danego narodu, np. zwyczajami, obyczajami, obrzędami, wierzeniami, zabobonami, pieśniami, balladami, muzyką itd. Nurt ten rozpowszechnił się w drugiej połowie XIX wieku w romantyzmie i modernizmie wzmożonym zainteresowaniem, nawiązaniami do tradycji podań ludowych czy obyczajów, np. cykl „Dziadów” (starodawny obrządek pogański) Adama Mickiewicza czy później „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego (chłopomania).

Gnostycyzm (z stgr. γνωστικός gnostikos „dotyczący wiedzy, służący poznaniu”) – gnoza to wiedza od Boga mająca przynieść człowiekowi zbawienie. Gnostycyzm był ruchem religijnym w I i II wieku w Syrii i Egipcie łączący filozofię chrześcijańską z grecką i egipską. Interesowali się nim romantycy.

Gnostycy uważali na przykład, iż świat jest chaotyczny i nieuporządkowany, a bogowie wciąż walczą o jego charakter i są źli. Z kolei człowiek jest upadłym bogiem, który został strącony na ziemię i przyobleczony w ciało z powodu swoich pożądań.

Gotycyzm (ang. gothicism) to nurt literacki i kulturalny, który pojawił się w drugiej połowie XVIII wieku w Anglii jako opozycja do filozofii oświecenia. Nawiązywał on do tradycji średniowiecznych budowli gotyckich, dotyczył architektury, ale też literatury. Jest uznawany za preromantyczny – przedromantyczny, gdyż kładł nacisk na irracjonalność i skupiał się na emocjach bohaterów.

Historyzm to postawa filozoficzna i metodologiczna, światopogląd analizujący świat poprzez pryzmat historii, czyli zjawisk zachodzących w przeszłości i mających wpływ na relacje społeczne i wydarzenia, które się odbyły i dzieją.

W epoce romantyzmu twórcy często odwoływali się do wydarzeń z odległej historii, aby tam szukać natchnienia, inspiracji do tworzenia swoich dzieł.

Bajronizm cechuje się między innymi:

• buntem przeciwko konwenansom (poeta – buntownik)
• samotnością i skłóceniem bohatera z otoczeniem
• indywidualizm
• rozdarcie wewnętrzne i cierpienie
• dwuznaczna postawa moralna

Orientalizm (z łac. orientalis – „wschodni”) – występująca w kulturze wielu epok literackich Europy (średniowiecza, oświecenia, romantyzmu, modernizmu) fascynacja kulturą Wschodu (Azji).

Intuicja (z łac. intuitio – wejrzenie) – to proces myślowy polegający na wewnętrznym i podświadomym przebłysku myślowym, który podsuwa człowiekowi rozwiązanie jakiegoś problemu, wyjścia z konkretnej sytuacji.

„Intuicja podpowiedziała mi, abym…” – jest to jakieś nagłe objawienie, myśl, idea, wg której postępujemy, choć poddana procesowi racjonalnego myślenia nie wygląda na zasadną, nie wiadomo skąd się wzięła. „Moja kobieca intuicja mówi mi, że…” – to jakiś dodatkowy zmysł, którym często się kierujemy, ponieważ podświadomość podsuwa nam takie a nie inne rozwiązanie.

Lingwinizm (łac. lingua – język) to pojęcie określające poezję, poetów stosujących nowy typ liryki. Dotyczy pokolenia poetów debiutujących w 1956 roku. Należeli do nich Miron Białoszewski i Stanisław Swen Czachorowski. Prowadzili oni różnego rodzaju doświadczenia, gry i zabawy językiem, słowem i poetycką wypowiedzią. Akcentowali fascynacje życiem i przedmiotami codziennego użytku. Korzystali z doświadczeń Awangardy Krakowskiej.