dramat symboliczny
Odmiana dramatu z dominującymi elementami symbolizmu, symboliki, nawiązujący do dramatu romantycznego, elementów metafizycznych, poetyckiego języka, legend, baśni, historii, ludowych podań.
dramat naturalistyczny
Odmiana dramatu ukazująca XIX – wieczne relacje społeczne i nowych bohaterów z nizin społecznych, a także problemy ich egzystencji zgodnie z przyjętą normą naturalizmu.
dramat mieszczański
Odmiana dramatu ukazująca problematykę i obyczajowość mieszczańską, zwykle o charakterze obyczajowym i dydaktycznym, sentymentalnym (XVIII w.)
dramat klasycystyczny
Odmiana dramatu wzorującego się na tragedii antycznej z uwzględnieniem trzech jedności, a poruszający kwestie metafizyczne i psychologiczne.
commedia dell’arte
Utwór ludowy sceniczny polegający na improwizowaniu aktorów przebranych w maski i mających jedynie ogólny zarys akcji dzieła. Wplata elementy tańca, popisów akrobatycznych, ruchu i gestów. Popularna w XVI wieku we Włoszech.
dramat szekspirowski
Konstrukcja dramatu stosowana przez Wiliama Szekspira łamiąca zasadę antyczną trzech jedności miejsca, czasu i akcji. Występuje tu także wymieszanie tragizmu z komizmem, a także postaci fantastyczne i świat pozaziemski. Szekspir wprowadził także obserwacje zachowania bohaterów, skupiając się na ich psychice.
Z dorobku i zmian W. Szekspira skorzystali później romantycy, uznając go za swojego mistrza i prekursora. Stworzony przez nich dramat romantyczny miał też cechy w/w gatunku.
tragizm
Kategoria estetyczna powstała w starożytności. Jej osią jest ukazanie postawy człowieka, który nie ma drogi wyjścia, ponieważ każda decyzja, jaką podejmie, doprowadzi go do zguby.
tragedia
Antyczna odmiana dramatu, (z gr. tragos- kozioł, ode-pieśń, dosłownie pieśń koźla, powstała pod wpływem świąt Dionizosa, aktorzy byli przebrani w koźle skóry), charakteryzuje się budową: prolog (wstępna pieśń chóru), stassimony ( pieśni chóru pomiędzy epejsodionami), epejsodiony ( epizody, dziś akty, do 5 ep.), eksodus ( pieśń chóru kończąca dzieło) oraz zachowanie trzech jedności miejsca, czasu i akcji (akcja dzieła rozgrywa się w tym samym miejscu, nie przekracza 24 godz. i jest jednowątkowa). Podejmuje temat tragedii losu człowieka w świecie kreowanym przez bogów. Sprawami mniej poważnymi zajmowała się komedia obliczona na wywołanie śmiechu u widza.
teatr
Widowisko sceniczne z udziałem aktorów, przedstawiające jakieś wydarzenia. Wywodzi się z antycznego teatru greckiego, gr. trage odos- pieśń koźla. W święta ku czci Dionizosa urządzano popisy śpiewaków przebranych w kozie skóry. Z czasem popisy solistów zamieniły się w pieśni chóru, z którego wyłonił się przewodnik. Prowadził z chórem dialog. Ajschylos, Sofoklej i Eurypides, wielcy tragicy antyku wprowadzili później na scenę drugiego i trzeciego aktora, a Szekspir w renesansie całkiem zmienił oblicze teatru. Z teatrem związane jest pojęcie tragedii i komedii.
scena
Część aktu w dramacie.