współczesność
Epoka literacka. Rozpoczyna się po 1939 roku, a trwa do dzisiaj. Dzieli się na mniejsze podokresy zależnie od występowania ważnych wydarzeń historycznych i literackich, jak II wojna światowa, pojawianie się kolejnych pokoleń literackich. Nie ma dominującego kierunku ani hasła. Obfituje w ogromny dorobek literacki twórców debiutujących przed 1939 roku aż po ostatnie lata.
Zobacz artykuł o epoce współczesności na mlektury.pl.
średniowiecze
Epoka literacka. Trwała w Europie pomiędzy V a XV w., w Polsce pomiędzy X a XV w. Główne idee to rozwój chrześcijaństwa i feudalizmu. Literatura wykształciła wzorce osobowe ascety, rycerza i władcy. Główne hasło to „memento mori” – pamiętaj, że umrzesz.
Zobacz artykuł o epoce średniowiecza na mlektury.pl.
romantyzm
Epoka literacka. W Polsce rozwinął się w latach 1822-18563 jako opozycja wobec haseł poprzedzającego go oświecenia. W centrum zainteresowania stawiał czucie i wiarę, religię, tradycję. Główne hasło to „Miej serce i patrzaj w serce”. Główne postawy bohaterów literackich epoki to patriotyzm, oddanie się służbie dla ojczyzny i gotowość do poświęcenia się dla niej. Literatura zwraca się w stronę tradycji ludowych i z nich czerpie natchnienie.
Zobacz artykuł o epoce romantyzmu na mlektury.pl.
program literacki
Teoretyczne uzasadnienie poglądów estetycznych, założenia twórcze.
prąd literacki
Wspólny charakter ideowy i artystyczny szeregu wybitnych dzieł powstałych w pewnej bliskości czasowej.
pozytywizm
Epoka literacka. Od 1864 do 1890 roku panuje w literaturze kierunek pozytywistyczny-realistyczny, który głosi podział społeczeństwa na pozytywistów: ludzi społecznie użytecznych i pasożytów: ludzi uchylających się od pracy na rzecz całego społeczeństwa. Nazwa epoki została zaczerpnięta z nurtu filozoficznego zapoczątkowanego przez A. Comte’a, J.S. Milla, H. Spencera i innych. Główne prądy to scjentyzm, ewolucjonizm i utylitaryzm, a także praca organiczna i praca u podstaw. Kierunki: realizm i naturalizm.
Zobacz artykuł o epoce pozytywizmu na mlektury.pl.
oświecenie
Epoka literacka. W Polsce przypada na lata panowania ostatniego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego: 1764-1795. Znana jest również inna chronologia epoki, która wyróżnia trzy etapy rozwoju oświecenia: wczesną od lat czterdziestych po rok 1764, dojrzałą 1764-95 oraz schyłkową 1795-1822. Główne hasło „Myślę, więc jestem” oznaczało zerwanie i krytykę romantycznej i mistycznej wizji świata na rzecz podejścia naukowego. Racjonalizm i empiryzm to główne kierunki rozwoju ludzi oświeconych.
Zobacz artykuł o epoce oświecenia na mlektury.pl.