sensualizm
Postawa, pogląd filozoficzny zamykający się w twierdzeniu, iż wiedza ludzka pochodzi z wrażeń zmysłowych, sensu – gr. zmysł. Słowem to, co wiemy o świecie, który nas otacza, wiemy z analizy bodźców, jakie przekazują do rozumu zmysły.
tomizm
System filozoficzny wymyślony przez św. Tomasza z Akwinu (1225-1274), teologa uznanego za Wielkiego Doktora Kościoła. Twierdził on między innymi, iż świat został stworzony hierarchicznie i każde stworzenie zajmuje w nim odpowiednie miejsce, np.: najwyżej stoi Bóg, potem aniołowie, człowiek i zwierzęta. Życie ludzkie zostało zaplanowane przez Boga i Jego plan stworzenia, a zatem ma sens. Tomizm odegrał wielką rolę w kształtowaniu się postaw epoki średniowiecza.
augustynizm
Augustynizm (lub augustianizm) to doktryna filozoficzna świętego Augustyna (354-430). Za Platonem zakładał on wewnętrzny podział człowieka na ciało i duszę. Ciało dąży do zaspokajania pierwotnych potrzeb, co powoduje upadek moralny, dusza zaś jest bytem wyższym noszącym obraz Boga. Jest to wynik grzechu pierworodnego.
Augustynizm odegrał ogromną rolę w kształtowaniu się chrześcijaństwa europejskiego w średniowieczu, a św. Augustyn został nazwany ojcem Kościoła.
dogmat
Dogmat to teza, która nie podlega dyskusji. W średniowieczu dogmaty religijne ustalał i głosił Kościół.
teologia
Teologia (gr. θεος, theos, „Bóg”, + λογος, logos, „nauka”) – to nauka związane z filozofią zajmująca się badaniem istnieniem Boga, Jego atrybutami i relacjami świata do Boga. Zob. teocentryzm.
cynicy
Filozofowie powtarzający za Antystenesem z Aten (V/IV w. p.n.e.), że istnieją tylko konkretne rzeczy, np. człowiek, a nie ma człowieczeństwa. Nie istnieją też idee, np.: dobro czy Bóg, ale są to tylko słowa, którymi ludzie oszukują sami siebie dla uzyskania konkretnych celów, na przykład dla manipulacji innymi ludźmi. Antystenes odrzucał wszelkie ludzkie dążenia do bogactw, kariery na rzecz skromnego życia w oparciu o prawa przyrody.
Współcześnie potocznie cynikiem określamy osobę ignorującą zasady etyczne. Cyniczny jest też uczeń, który lekceważy polecenia nauczyciela, a na koniec roku pragnie, aby ten postawił mu dobrą ocenę. J. C. Oetes powiedział, że: Najgorszy rodzaj cynizmu to wiara w szczęście.
stoicyzm
Kierunek filozoficzny powstały w starożytności, a uznający za najważniejsze dążenie człowieka do równowagi wewnętrznej poprzez zachowanie spokoju, wyzbycie się nadmiernych pragnień i pogodzenie się z losem.
scjentyzm
Kult nauki i wiedzy, odrzucanie metafizyki i takich pojęć z nią związanych, jak duch, bóg, przeznaczenie, a na ich miejsce wprowadzenie umysłu, natury, przyczyny i skutku.
Zobacz artykuł o epoce pozytywizmu na mlektury.pl.
sceptycyzm
Postawa filozoficzna negująca możliwości poznania przez człowieka istoty rzeczy, pewności, także negująca wszelkie autorytety.
prometeizm
Od imienia greckiego tytana Prometeusza, który ukradł ogień z Olimpu i dał go ludziom, postawa godna naśladowania, sławiąca ludzi poświęcających się dla dobra ogółu.