powieść utopijna
To odmiana powieści mająca charakter dydaktyczny. Zwykle przedstawi obraz idealnych relacji społecznych w fikcyjnych państwach lub grupach społecznych. Jej celem jest ukazanie istniejących wad społecznych i idealizacja reform. Przykładem może być „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki” I. Krasickiego.
komedia polityczna
Odmiana komedii ośmieszająca określone obyczaje środowisk politycznych, wady i niewłaściwe zachowania ludzi władzy. Przykładem może być „Powrót posła” J. U. Niemcewicza.
powieść epistolarna
Odmiana powieści kompozycyjnie oparta na formie listów. Przykładem jest powieść J. V. Goethe’go „Cierpienia młodego Wertera”.
sentymentalizm
Kierunek literacki oświecenia, który nawiązywał do tradycji folkloru, ukazywał człowieka z jego wewnętrznymi przeżyciami, uczuciami, na nich skupiał swoją uwagę.
Zobacz artykuł o epoce oświecenia na mlektury.pl.
scjentyzm
Kult nauki i wiedzy, odrzucanie metafizyki i takich pojęć z nią związanych, jak duch, bóg, przeznaczenie, a na ich miejsce wprowadzenie umysłu, natury, przyczyny i skutku.
Zobacz artykuł o epoce pozytywizmu na mlektury.pl.
poemat heroikomiczny
Utwór łączący motywy bohaterskie z komicznymi, zwykle o charakterze satyrycznym.
oświecenie
Epoka literacka. W Polsce przypada na lata panowania ostatniego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego: 1764-1795. Znana jest również inna chronologia epoki, która wyróżnia trzy etapy rozwoju oświecenia: wczesną od lat czterdziestych po rok 1764, dojrzałą 1764-95 oraz schyłkową 1795-1822. Główne hasło „Myślę, więc jestem” oznaczało zerwanie i krytykę romantycznej i mistycznej wizji świata na rzecz podejścia naukowego. Racjonalizm i empiryzm to główne kierunki rozwoju ludzi oświeconych.
Zobacz artykuł o epoce oświecenia na mlektury.pl.
empiryzm
Z j. gr. doświadczenie – kierunek filozoficzny w oświeceniu opierający teorię poznania na doświadczeniach naukowych.
Zobacz artykuł o oświeceniu na mlektury.pl
carpe diem
Z łac. – chwytaj dzień – postawa epikurejska propagująca życie intensywne, wykorzystywanie każdej chwili dla szukania szczęścia i przyjemności, radości.