franciszkanizm
Święty Franciszek z Asyżu (1181-1226) był założycielem zakonu żebraczego Braci Mniejszych – franciszkanów. Jego system filozoficzny opierał się na wskazaniach Nowego Testamentu i zasadzie miłości bliźniego, wyzbycia się potrzeb materialnych. Wszystkie stworzenia traktował jako braci, zwierzęta to „bracia” człowieka. Postawa franciszkańska to pochwała ubóstwa, pokory wobec Boga, radości i miłości do świata. Była bardzo popularna w średniowieczu.
tomizm
System filozoficzny wymyślony przez św. Tomasza z Akwinu (1225-1274), teologa uznanego za Wielkiego Doktora Kościoła. Twierdził on między innymi, iż świat został stworzony hierarchicznie i każde stworzenie zajmuje w nim odpowiednie miejsce, np.: najwyżej stoi Bóg, potem aniołowie, człowiek i zwierzęta. Życie ludzkie zostało zaplanowane przez Boga i Jego plan stworzenia, a zatem ma sens. Tomizm odegrał wielką rolę w kształtowaniu się postaw epoki średniowiecza.
augustynizm
Augustynizm (lub augustianizm) to doktryna filozoficzna świętego Augustyna (354-430). Za Platonem zakładał on wewnętrzny podział człowieka na ciało i duszę. Ciało dąży do zaspokajania pierwotnych potrzeb, co powoduje upadek moralny, dusza zaś jest bytem wyższym noszącym obraz Boga. Jest to wynik grzechu pierworodnego.
Augustynizm odegrał ogromną rolę w kształtowaniu się chrześcijaństwa europejskiego w średniowieczu, a św. Augustyn został nazwany ojcem Kościoła.
dogmat
Dogmat to teza, która nie podlega dyskusji. W średniowieczu dogmaty religijne ustalał i głosił Kościół.
teocentryzm
Teocentryzm (z gr. Θεός, theos – bóg i z łac. centrum – środek) – uznawanie Boga (lub bogów) za stwórcę świata stojącego ponad i poza nim. Ma On też wpływ na kształt życia na ziemi. Termin ten pojawił się w filozofii antycznej Arystotelesa i Platona. W średniowieczu znalazł się w centrum uwagi: należało żyć zgodnie z nakazami religii – Boga.
teologia
Teologia (gr. θεος, theos, „Bóg”, + λογος, logos, „nauka”) – to nauka związane z filozofią zajmująca się badaniem istnieniem Boga, Jego atrybutami i relacjami świata do Boga. Zob. teocentryzm.
mirakle
Średniowieczny dramat o charakterze religijnym. Z reguły wykorzystuje wątki z życia Najświętszej Marii Panny, czyli Matki Boskiej. Nazwa gatunku pochodzi od terminu „miracle” – z j. francuskiego: cud. Utwór zatem przedstawiał jakieś cudowne wydarzenie z udziałem woli Boga.
Talmud
Święta księga żydowska.
sacrum
Świętość w odniesieniu do religii i Boga.