dramat mieszczański
Odmiana dramatu ukazująca problematykę i obyczajowość mieszczańską, zwykle o charakterze obyczajowym i dydaktycznym, sentymentalnym (XVIII w.)
dramat klasycystyczny
Odmiana dramatu wzorującego się na tragedii antycznej z uwzględnieniem trzech jedności, a poruszający kwestie metafizyczne i psychologiczne.
commedia dell’arte
Utwór ludowy sceniczny polegający na improwizowaniu aktorów przebranych w maski i mających jedynie ogólny zarys akcji dzieła. Wplata elementy tańca, popisów akrobatycznych, ruchu i gestów. Popularna w XVI wieku we Włoszech.
tragikomedia
Utwór dramatyczny – sceniczny o cechach wspólnych tragedii i komedii, łączący elementy poważne z błahymi.
tragedia
Antyczna odmiana dramatu, (z gr. tragos- kozioł, ode-pieśń, dosłownie pieśń koźla, powstała pod wpływem świąt Dionizosa, aktorzy byli przebrani w koźle skóry), charakteryzuje się budową: prolog (wstępna pieśń chóru), stassimony ( pieśni chóru pomiędzy epejsodionami), epejsodiony ( epizody, dziś akty, do 5 ep.), eksodus ( pieśń chóru kończąca dzieło) oraz zachowanie trzech jedności miejsca, czasu i akcji (akcja dzieła rozgrywa się w tym samym miejscu, nie przekracza 24 godz. i jest jednowątkowa). Podejmuje temat tragedii losu człowieka w świecie kreowanym przez bogów. Sprawami mniej poważnymi zajmowała się komedia obliczona na wywołanie śmiechu u widza.
teatr
Widowisko sceniczne z udziałem aktorów, przedstawiające jakieś wydarzenia. Wywodzi się z antycznego teatru greckiego, gr. trage odos- pieśń koźla. W święta ku czci Dionizosa urządzano popisy śpiewaków przebranych w kozie skóry. Z czasem popisy solistów zamieniły się w pieśni chóru, z którego wyłonił się przewodnik. Prowadził z chórem dialog. Ajschylos, Sofoklej i Eurypides, wielcy tragicy antyku wprowadzili później na scenę drugiego i trzeciego aktora, a Szekspir w renesansie całkiem zmienił oblicze teatru. Z teatrem związane jest pojęcie tragedii i komedii.
scena
Część aktu w dramacie.
mimesis
Z j. gr. naśladownictwo – literatura naśladuje rzeczywistość, jest jej odbiciem.
komedia
Odmiana dramatu wywodząca się z klasycznego podziału utworów teatralnych na tragedie i komedie. Tragedia poruszała problemy poważne, komedia dotyczyła tematyki lekkiej i zabawnej.
katharsis
Z j. gr. oczyszczenie – polega na odczuciu oczyszczenia poprzez obcowanie ze sztuką. Każda odmiana sztuki ma wzbudzać u odbiorcy jakieś emocje. One z kolei prowadzą do duchowej przemiany.